السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

660

تفسير الميزان ( فارسي )

حكايت كرده : ( وَكَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها ، أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ ، وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ ، وَالأَنْفَ بِالأَنْفِ ، وَالأُذُنَ بِالأُذُنِ ، وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ ، وَالْجُرُوحَ قِصاصٌ ، و در آن الواح برايشان نوشتيم : يك نفر بجاى يك نفر و چشم بجاى چشم و بينى در برابر بينى و گوش در مقابل گوش و دندان در مقابل دندان و زخم در برابر زخم قصاص بايد كرد ) . « 1 » ولى ملت نصارى بطورى كه حكايت كرده‌اند در مورد قتل ، به غير از عفو و گرفتن خون بها حكمى نداشتند ، ساير شعوب و امتها هم با اختلاف طبقاتشان ، فى الجمله حكمى براى قصاص در قتل داشتند هر چند كه ضابطه درستى حتى در قرون اخير براى حكم قصاص معلوم نكردند . در اين ميان ، اسلام عادلانه ترين راه را پيشنهاد كرد ، نه آن را به كلى لغو نمود و نه بدون حد و مرزى اثبات كرد ، بلكه قصاص را اثبات كرد ، ولى تعيين اعدام قاتل را لغو نمود و در عوض صاحب خون را مخير كرد ميان عفو و گرفتن ديه ، آن گاه در قصاص رعايت معادله ميان قاتل و مقتول را هم نموده ، فرمود : آزاد در مقابل كشتن آزاد ، اعدام شود ، و برده در ازاء كشتن برده و زن در مقابل كشتن زن . لكن در عصر حاضر به حكم قصاص و مخصوصا قصاص به اعدام اعتراض شده ، به اينكه قوانين مدنى كه ملل راقيه آن را تدوين كرده‌اند ، قصاص را جائز نمىداند و از اجراء آن در بين بشر جلوگيرى مىكند . مىگويند قصاص به كشتن در مقابل كشتن ، امرى است كه طبع آدمى آن را نمىپسندد و از آن متنفر است ، و چون آن را به وجدانش عرضه مىكند ، مىبيند كه وجدانش از در رحمت و خدمت به انسانيت از آن منع مىكند . و نيز مىگويند : قتل اول يك فرد از جامعه كاست ، قتل دوم بجاى اينكه آن كمبود را جبران كند ، يك فرد ديگر را از بين مىبرد و اين خود كمبود روى كمبود مىشود و نيز ميگويند : قصاص كردن بقتل از قساوت قلب و حب انتقام است ، كه هم قساوت را بايد وسيله تربيت در دلهاى عامه بر طرف كرد و هم حب انتقام را و بجاى قصاص قاتل بايد او را در تحت عقوبت تربيت قرار داد و عقوبت تربيت به كمتر از قتل از قبيل زندان و اعمال شاقه هم حاصل مىشود . و نيز ميگويند : جنايتكارى كه مرتكب قتل مىشود تا به مرض روانى و كمبود عقل گرفتار نشود ، هرگز دست به جنايت نمىزند ، به همين جهت عقل آنهايى كه عاقلند ، حكم مىكند كه مجرم را در بيمارستانهاى روانى تحت درمان قرار دهند .

--> 1 - مائده آيه 45